Trainingsleer: hoe train je altijd met resultaat?

Dit is de 28ste aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

Trainingsleer: hoe train je altijd met resultaat?

INLEIDING:

Sneller, hoger, sterker en gezonder: het zijn de beloofde opbrengsten van hard trainen. Maar niet iedereen verbetert tijdens een trainingsprogramma; sommigen mensen zelfs helemaal niet. Hoe zorg je ervoor dat je profijt van een training hebt en dat je lichaam ook op langere termijn reageert op de aangeboden prikkels?

Ze zijn vaak de lastpakken voor een onderzoeker die op zoek is naar snelle resultaten en een simpele statistische analyse: mensen die niet, of zelfs tegendraads, reageren op een onderzochte interventie. Non-responders worden ze genoemd en ze worden regelmatig aangetroffen in experimentele studies naar (genees)middelen of het effect van een hoogtestage op de fysieke prestatie. Maar ook als het om sport en bewegen gaat, zijn er mensen bij wie een trainingsprogramma niet lijkt aan te slaan.

Het was één van de belangrijke conclusies van de HERITAGE family study die eind vorige eeuw in vijf Amerikaanse en Canadese onderzoekscentra uitgevoerd werd. Ruim 700 leden van in totaal 130 families, die gezond waren maar weinig aan sport deden, werden twintig weken lang onder begeleiding aan een gestandaardiseerd en progressief fietsprogramma van in totaal zestig trainingen onderworpen en de effecten ervan op hun gezondheid aan de hand van een batterij aan parameters bepaald. Die vielen gemiddeld genomen weliswaar positief uit, maar hoofdonderzoeker Claude Bouchard merkte tevens op dat er een enorme variatie tussen mensen was en dat sommigen ogenschijnlijk nul profijt van de training hadden.

De bevinding dat er een grote variatie bestaat in de lichamelijk reactie van mensen op een beweegprogramma is inmiddels bevestigd in andere onderzoeken. In 2017 kwam een groep van internationale onderzoekers bij elkaar in Baton Rouge in de Verenigde Staten om de bestaande studies op een rij te zetten. Hun conclusie: ongeacht de precieze lengte van het totale programma (vanaf twintig weken tot twaalf maanden) en de frequentie, duur en intensiteit van de trainingen, en ongeacht om welke groep proefpersonen het gaat, er bestaat een groep mensen die amper lijkt te reageren op een vaststaande ‘dosis’ inspanning, zelfs wanneer dat onder professionele begeleiding gebeurt. In het geval van een programma dat gebaseerd is op de algemene beweegrichtlijnen gaat het hierbij om zo’n één op de vijf mensen die als een non-responder kunnen worden gezien.

In de 28e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast bespreken Gerrit en Jurgen waar de grote variatie in trainingsverbetering vandaan komt en hoe een sporter ervoor kan zorgen dat hij geen non-responder wordt. Tijdens het ‘Zoomen met Vroemen’ vertelt coach Guido Vroemen welke acties hij allemaal onderneemt zodat zijn atleten optimaal blijven reageren op de training.

 

SHOWNOTES:

Het artikel van Jurgen waar het allemaal mee begon: “Trainen zonder resultaat: non-responders onder de loep” (verschenen in Sportgericht, nr 4, 2020). https://jurgenvanteeffelen.nl/trainen-zonder-resultaat-non-responders-onder-de-loep/

Hoeveel moet je bewegen volgens de beweegrichtlijnen? https://www.allesoversport.nl/artikel/hoeveel-moet-je-bewegen-volgens-de-beweegrichtlijnen/

Sportrusten over supercompensatie en het belang van herstel: https://www.sportrusten.nl/wat-doe-je-als-je-blijft-hangen-op-hetzelfde-niveau/

Boek ‘Fast-track triathlete’ van Matt Dixon: https://www.libris.nl/boek/?authortitle=matt-dixon/fast-track-triathlete–9781937715748

Website Rob Veer: https://www.robveer.com/

Website Jeroen Rietvelt: https://www.jeroenrietvelt.nl/

 

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

 

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

TWITTER: https://twitter.com/SlimmerPodcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Ride Solo: Hoe sterk is de eenzame fietser (hardloper, zwemmer, schaatser…)?

Dit is de 27ste aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

Ride Solo: Hoe sterk is de eenzame fietser (hardloper, zwemmer, schaatser…)?

INLEIDING:

Een mooier slotstuk kan de Tour van 2020 zich niet wensen. De 36 kilometer lange tijdrit met de klim naar La Planche des Belles Filles betekent dat de renners voor het eerst helemaal op zichzelf aangewezen zijn, zonder ploeggenoten om ze uit de wind te houden of moed in te spreken bij tegenslag. Maar waarom voelt alleen sporten zoveel zwaarder dan samen in een groep en hoe zorg je ervoor dat je in je uppie ook het beste uit jezelf haalt?

Wellicht was dit nog een positieve bijdrage die corona aan atleten gaf: in groepen sporten mocht lange tijd niet dus moest er alleen getraind worden. En dat is een stuk lastiger. Het gemak van de slipstream om energie te sparen zal iedere wielrenner wel kennen maar er is nog een voordeel wanneer er anderen in de buurt zijn wanneer je op de fiets zit of aan het hardlopen bent.

Op grond van onderzoek concludeerde de Amerikaanse psycholoog Norman Triplett in 1898 namelijk al dat wanneer mensen in groepsverband de competitie aangaan er verborgen krachten vrijkomen. Dit groepsgedrag is onbewust: sporters bij elkaar gedragen zich niet anders dan kakkerlakken die in een donkere buis naar de uitgang worden gelokt met een lampje. Ook zij bewegen sneller wanneer ze met soortgenoten in de buis worden gezet dan in hun eentje, zo volgt uit onderzoek van de bekende Amerikaans-Poolse psycholoog Robert Zajonc.

Volgens het fenomeen van sociale facilitatie roept de aanwezigheid van anderen een dusdanige spanning in ons op dat ons lichaam overgaat op de automatische piloot en daardoor eenvoudige taken beter kan verrichten. En wat is de meest eenvoudige taak voor een wielrenner, zwemmer, hardloper en schaatser? Juist ja, fietsen, zwemmen, rennen en schaatsen.

Hiervoor is niet eens een hele groep nodig. Eén tegenstander is al genoeg en die hoeft niet eens van vlees en bloed te zijn. Dit laat onderzoek van onder andere de Rijksuniversiteit in Groningen zien. Goedgetrainde wielrenners trapten tijdens een tijdrit van vier kilometer op de fietsergometer een groter vermogen wanneer ze op het scherm voor zich een virtuele tegenstander in de vorm van een avatar zagen fietsen dan wanneer die niet in beeld was.

Het is geen gekke gedachte daarom dat er allerlei technologische initiatieven opduiken waarin een atleet de strijd kan aangaan met een virtuele tegenstander. De meeste wielrenners kennen Zwift inmiddels maar wat te denken van de ‘Ghost Pacer’, een VR-bril die ervoor zorgt dat er een avatar met je meeloopt in precies het tempo dat jij wil. Maar er zijn ook psychologische trucjes om het sporten in je uppie gemakkelijker te maken.

Denk aan positieve zelfspraak of de gedachte aan een lachend gezicht met als doel om niet afgeleid te worden door vervelende gedachten en twijfels die zich in het hoofd aandienen wanneer de inspanning veel van je vraagt.

In de 27e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast gaan Gerrit en Jurgen dieper in op de wetenschappelijke inzichten van het alleen sporten en vertellen ze over hun eigen ervaringen wanneer er (geen) tegenstanders in de buurt zijn. Tijdens het ‘Zoomen met Vroemen’ horen ze van coach Guido Vroemen of hij op dit gebied nog speciale tips en tricks voor zijn atleten gebruikt.

 

SHOWNOTES:

Het artikel van Jurgen waar het allemaal mee begon: #RideSolo of #RideSlow (Het Wielrenblad, nr 2, 2020): https://jurgenvanteeffelen.nl/ridesol…

Filmpje over de Ghost Pacer: https://www.youtube.com/watch?v=wKEW_…

De verborgen motor, boek van Martijn Veltkamp over de psychologie van het wielrennen: https://www.managementboek.nl/boek/97…

Kakkerlakken studie naar sociale facilitatie en inhibitie: https://www.psyblog.nl/2011/07/12/pre…

Filmpje van training Daphne Schippers waarbij een touw haar op hoge snelheid vooruit trekt: https://www.youtube.com/watch?v=TMUfQ…

Nederlandse shortrackers trainen met een straalmotor op de rug om te wennen aan hogere snelheden: https://www.schaatsen.nl/nieuws/2019/…

 

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

 

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

TWITTER: https://twitter.com/SlimmerPodcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Pijn is fijn: de melkzuur mythe en de lactaat laster

Dit is de 26ste aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

Pijn is fijn: de melkzuur mythe en de lactaat laster

INLEIDING:

‘No pain, no gain’: hard gaan en spieren kweken, het gaat allemaal niet vanzelf. Intensieve inspanning gaat zelfs gepaard met zo’n vervelende vermoeidheid en pijn dat je het liefste wil stoppen. Melkzuur en lactaat worden vaak als de hoofdschuldigen hiervan aangewezen, maar uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat dit een hardnekkig misverstand is.

Een misverstand dat zo’n 100 jaar geleden al ontstaan is. In 1922 namelijk, toen de bekende Britse fysioloog Archibald Hill de Nobelprijs voor zijn werk naar de energieaanmaak tijdens het sporten won. Gebaseerd op metingen in de spieren van herten die, nadat ze opgejaagd en gevangen waren, de aanwezigheid van melkzuur aantoonden, nam Hill aan dat melkzuur het belangrijkste eindproduct van de energieproductie in spieren tijdens inspanning moest zijn. Hij bleek het verkeerd te hebben: het gevonden melkzuur in de herten was ontstaan door een onbedoelde chemische reactie in het laboratorium.

Maar lactaat dan, is dat dan de boosdoener? Nee, het lijkt er niet op want toen onderzoekers deze stof in de duim van proefpersonen spoten, deed het ze weinig. Bovendien blijkt lactaat ook nog eens een uitstekende brandstof voor het hart, de hersenen, en de spieren zelf.

Waar de pijn in de benen tijdens die zware klim op de fiets of dat sprintje tijdens het hardlopen dan vandaan komt, we weten het eigenlijk niet. Net zoals het onduidelijk is wat je nu precies voelt als je het zwaar krijgt? Brandt het? Zeurt het? Prikt het? Waarom zorgt dat vervelende gevoel er eigenlijk voor dat je wil opgeven? En hebben topatleten hier geen last van?

In deze 26e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast bespreken Gerrit en Jurgen de huidige inzichten van het ‘pijn lijden’ tijdens inspanning en gaan ze zelf ook op de pijnbank door het doen van een heuse ‘ijswater test’. Tijdens het ‘Zoomen met Vroemen’ vertelt coach en trainer Guido Vroemen hoe hij zijn atleten traint om met de pijn tijdens het sporten om te gaan.

 

SHOWNOTES:

Het begon allemaal met hoofdstuk 7 van het boek ‘Het Maakbare Uur’ van Jurgen: https://jurgenvanteeffelen.nl/het-maakbare-uur/

Vermoeidheid ontrafeld, artikelen in Sportgericht: https://www.sportknowhowxl.nl/achtergronden/sportgerichte-wetenschap/item/114581/vermoeidheid-ontrafeld

Meta-analyse van onderzoekers uit Heidelberg waaruit blijkt dat atleten een grotere pijntolerantie hebben: https://journals.lww.com/pain/Abstract/2012/06000/Pain_perception_in_athletes_compared_to_normally.21.aspx

Wat maakt dat een atleet zijn inspanning moet staken: pijn of iets anders? https://www.outsideonline.com/2415642/effort-versus-pain-research

Ross Tucker in ‘the Real Science of Sport Podcast’ over lactaat en de lactaatdrempel: https://play.acast.com/s/realscienceofsport/watttheftp-

 

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

 

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

TWITTER: https://twitter.com/SlimmerPodcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Wat moet je eten bij extreme sportieve inspanning?

Dit is de 25ste aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

Wat moet je eten bij extreme sportieve inspanning?

INLEIDING:

De renners in de Tour de France zijn nog niet halverwege maar hun verbrandingsmotor loopt al een week op volle toeren. Wielrenners verbruiken dan ook bakken met energie tijdens de drie weken die de Tour duurt en moeten flink bijeten om op gewicht te blijven. Maar wat als je veel langer door moet, hoe krijg je dan je energie binnen?

Opgeven door te weinig energie binnen te krijgen overkomt de beste atleten. Tijdens zijn eerste poging in 2018 om de Elfstedentocht zwemmend te volbrengen moest Maarten van der Weijden na 55 uur opgeven en dat kwam voornamelijk omdat hij onvoldoende eten en drinken naar binnen wist te werken. Dit lukt de meeste wielrenners tijdens de Tour tegenwoordig meestal wel, met dank aan een uitgekiende voedingsstrategie en een slimme voedsel-app die ervoor zorgt dat de verbruikte energie tijdens het fietsen heel strak weer aangevuld wordt.

Het dagelijks energieverbruik tijdens de Tour ligt op ruim 7500 kilocalorieën, zo laat wetenschappelijk onderzoek zien. Renners in een grote wielerronde opereren daarmee op een niveau van lichamelijke activiteit dat bijna 4,5 keer hoger ligt dan hun rustmetabolisme (BMR). In vergelijking met andere sporten (voetbal: 2,2 x BMR; langeafstandlopen: 2,0 – 2,3 x BMR; alpinisme: 2,2 – 2,5 BMR; roeien: 2,8 x BMR) is het fietsen van een grote ronde daarmee een inspanning met een behoorlijk hoog energieverbruik.

Maar het kan nog hoger: bij deelnemers aan de Ironman op Hawaii bijvoorbeeld werd een energieverbruik van 9,4 keer het rustmetabolisme gemeten. Triatleten hebben echter wel het geluk dat ze deze zware inspanning niet weken aan één stuk hoeven te leveren. Dat moesten de twee mannen die in 1997 de Zuidpool over een afstand van 2300 kilometer wilden doorkruisen met elk een joekels zware slee (222 kilogram aan het begin van de trip) achter zich wél. De twee waren in totaal 95 dagen onderweg. Ze gingen diep en hun energieverbruik was navenant: tussen dag 20 en 30 werden waarden van zelfs meer dan zes keer hun rustmetabolisme gemeten.

Uiteindelijk viel tegen dit torenhoge energieverbruik niet op te eten. De twee verloren een kwart van hun lichaamsgewicht en moesten hun expeditie staken. Het laat zien dat er een grens is aan de hoeveelheid energie die mensen dag in dag uit kunnen verbruiken tijdens langdurige inspanning.

In de 25e aflevering praten Gerrit en Jurgen je bij over de energiepuzzel waar een atleet mee te maken krijgt wanneer hij wekenlang aan het rennen of fietsen is. Tijdens het vaste rondje ‘Zoomen met Vroemen’ horen zij van coach Guido Vroemen over de voedingsstrategie van zijn duur-atleten.

SHOWNOTES:

Het artikel van Jurgen waar het allemaal mee begon: “Energieslurpers op de fiets” (Website van Jurgen, Juli 2019) https://jurgenvanteeffelen.nl/energieslurpers-op-de-racefiets/

Het dieet van een Tour de France renner: https://www.cyclingweekly.com/news/racing/tour-de-france/this-is-what-you-have-to-eat-to-compete-in-the-tour-de-france-182775#YALxo7v3ig43gvvZ.99

Maarten van der Weijdens Elfstedentocht als medische casus: https://www.ntvg.nl/artikelen/slaperigheid-en-braken-bij-een-openwaterzwemmer

Science artikel uit 2019 waarin grens voor energieverbruik bij langdurige inspanning wordt afgeleid: https://advances.sciencemag.org/content/5/6/eaaw0341.full

Voorstel actieplan Rob Veer tegen eetstoornissen in de topsport: https://www.robveer.com/columns/2020/Hardlopen%20en%20verstoord%20eetgedrag%203.0.pdf

 

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

 

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

TWITTER: https://twitter.com/SlimmerPodcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Ketonen in het sportdieet: zinvol of onzin voor een betere sportprestatie?

Dit is de 24ste aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

Ketonen in het sportdieet: zinvol of onzin voor een betere sportprestatie?

INLEIDING:

Met de Tour de France voor de deur schotelt de Slimmer Presteren Podcast deze vrijdagochtend hun volgers een portie ketonen voor. Want nu het wielerpeloton weer serieus gaat koersen, komt ook het gebruik van ketonen om de hoek kijken.

Zijn ketonen inderdaad een superbrandstof voor wielrenners en moeten ze daarom snel op het menu van iedere duursporter komen te staan? Wat is het bewijs inmiddels?

Het was groot nieuws tijdens de Tour vorig jaar. Het halve peloton zat aan de ketonen en dat deden ze niet voor niets. De media hadden het al snel over een ‘wonderdrank’ want hoe anders konden de goede resultaten van bijvoorbeeld de Jumbo-Visma ploeg en Julian Alaphilippe verklaard worden?

Ploegleiders en renners zwakten de kracht van de ketonen echter flink af: mogelijk zorgden ze ervoor dat de aanwezige voorraad suikers tijdens het fietsen minder snel opraakte en daar kon een renner in de finale profijt van hebben. Maar stelden ze: heel duidelijk was het allemaal nog niet en er was behoefte aan meer onderzoek. Inmiddels een jaar later is het daarom de grote vraag: wat laten de nieuwste studies zien?

Los hiervan zal de gemiddelde amateursporter niet zo snel naar de ketonen in een flesje grijpen vanwege het forse prijskaartje dat eraan hangt. Gelukkig zijn er voor deze groep andere manieren om de hoeveelheid ketonen in het lichaam op te krikken. Tijdens een ketogeen dieet, waarbij de inname van koolhydraten drastisch beperkt wordt, gaat het lijf bijvoorbeeld zelf over tot de aanmaak van ketonen. Het is populair bij duursporters maar werkt het ook positief op hun prestatie?

Wat de nieuwste inzichten over ketonen en een ketogeen dieet zijn, hoor je in de 24e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast. Jurgen en Gerrit zetten de wetenschappelijke studies op een rij en tijdens het Zoomen met Vroemen horen zij van coach Guido Vroemen of ketonen ook al tot de dagelijkse kost van zijn atleten behoren.

 

SHOWNOTES:

Het artikel van Jurgen waar het allemaal mee begon: https://jurgenvanteeffelen.nl/zijn-ketonen-nuttig-voor-sporters/ (verschenen in Sportgericht, vakblad voor beweging, 2019)

 

Recent artikel dat Jurgen schreef naar aanleiding van nieuwe Leuvense studie naar ketonen: https://jurgenvanteeffelen.nl/placebo-wondermiddel-in-het-huidige-wielrennen/

 

Kritische kanttekeningen bij een ketogeen dieet voor duursporters: https://physoc.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1113/JP278928

 

Recente studie dat voordeel van koolhydraatrijk dieet ten opzichte van ketogeen dieet op de prestatie van topsnelwandelaars laat zien: https://www.podiumrunner.com/nutrition/high-carb-diet-trounces-low-carb-in-endurance-study/

 

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

 

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

TWITTER: https://twitter.com/SlimmerPodcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast