Bietensap als ‘toverdrank’: zinvolle aanvulling op het dieet voor sporters?

Dit is de 29ste aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

Bietensap als ‘toverdrank’: zinvolle aanvulling op het dieet voor sporters?

INLEIDING:

Tijdens de Olympische Spelen in Londen in 2012 stonden verdacht veel atleten met paars uitgeslagen lippen en een donkerrode gloed op hun tanden aan de start: bietensap maakte zijn intrede in de sportwereld. Tien jaar later prijzen fabrikanten van voedingssupplementen het paarse goedje nog altijd aan als ondersteuning van de sportieve prestaties. Waarom eigenlijk?

Het zijn niet zozeer de vitaminen of het ijzer in de biet die de sportprestatie omhoog stuwen. Nitraat is namelijk het bestanddeel van de biet waar magische krachten aan toegeschreven worden.

In 2007 publiceerden Zweedse wetenschappers voor het eerst dat nitraat gunstige effecten op de sportprestatie heeft. Ze lieten een klein groepje van negen jonge mannen fietsen op een hometrainer en gaven ze een sapkuurtje van drie dagen. De ene keer zat er nitraat in het drankje, de andere keer was het water maar dan wel met dezelfde smaak, kleur en geur als het nitraatsapje. Tot hun eigen verbazing zagen de onderzoekers dat de negen mannen minder zuurstof hoefden te gebruiken tijdens hun fietssessie wanneer ze het echte nitraatsapje hadden gedronken. Het leek er sterk op dat het nitraat ervoor zorgde dat ze efficiënter met hun energie om konden gaan.

Sindsdien is nitraat hot en met name de groenten die een flinke hoeveelheid ervan bevatten. Dat zijn rucola en spinazie maar vooral rode bieten en dus ook het sap ervan. Gezien het aantal verhalen op internet over wielrenners met een felroze plas en lopers die kokhalzend hun paarse maaginhoud naar buiten werken na een race, zijn het vooral duursporters die van de bieten wel pap lusten.

Het nitraat is trouwens niet de echte stof waar het om draait maar meer het verpakkingsmiddel. Bacteriën in het speeksel zetten in de mond nitraat om in nitriet, waar vervolgens in het lichaam het gas stikstofmonoxide van wordt gemaakt. Sommige tandpasta’s of kauwgum hebben een vernietigende werking op deze bacteriën, zodat nitraat niet wordt omgezet. Kom je een sporter tegen met paarse tanden en een slechte adem, dan heeft hij hoogstwaarschijnlijk van de bieten gesnoept!

Na de Zweedse studie in 2007 stond ook de wetenschap niet stil en vele studies volgden. Maar een consistent gunstig effect op de sportprestatie werd niet altijd gevonden.

Waar dat precies aan ligt, daar proberen Gerrit en Jurgen in de 29e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast een antwoord op te vinden; Gerrit als proefkonijn tijdens een hardloopwedstrijd, Jurgen door de verschillende wetenschappelijke inzichten op een rijtje te zetten. En schotelt coach Guido Vroemen zijn atleten eigenlijk bietensap voor? Je hoort het tijdens ons vaste onderdeel ‘Zoomen met Vroemen’.

 

SHOWNOTES:

Het artikel van Jurgen waar het allemaal mee begon: “Bietensap, het toverdrankje van Leicester City (verschenen op website Buitenkant Voet, mei 2016). http://www.buitenkantvoet.com/2016/05/16/bietensap-het-toverdrankje-van-leicester-city/

Factsheet bietensap-nitraat op ‘Alles over Sport’: https://www.allesoversport.nl/artikel/factsheet-bietensap-nitraat/

Studie van universiteit Maastricht naar het effect van nitraatdrankjes op de bloeddruk: https://www.maastrichtuniversity.nl/nl/nieuws/nitraatrijke-groenten-hebben-gunstig-effect-op-bloeddruk

Zweedse studie uit 2007 die een gunstig effect van bietensap op de fietsprestatie liet zien: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17635415/

Bietensaponderzoeker Andrew Jones (@AndyBeetroot) op Twitter: https://twitter.com/AndyBeetroot

Promotieonderzoek Kristin Jonvik naar bietensap en sportprestaties: https://www.han.nl/onderzoek/nieuws/kristin-jonvik-nitraatsup/

Promotieonderzoek Floris Wardenaar naar voedingsgewoonten van Nederlandse topsporters: https://www.han.nl/onderzoek/nieuws/promotie-floris-wardenaar/

 

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

 

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

TWITTER: https://twitter.com/SlimmerPodcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

 

Wat moet je eten bij extreme sportieve inspanning?

Dit is de 25ste aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

Wat moet je eten bij extreme sportieve inspanning?

INLEIDING:

De renners in de Tour de France zijn nog niet halverwege maar hun verbrandingsmotor loopt al een week op volle toeren. Wielrenners verbruiken dan ook bakken met energie tijdens de drie weken die de Tour duurt en moeten flink bijeten om op gewicht te blijven. Maar wat als je veel langer door moet, hoe krijg je dan je energie binnen?

Opgeven door te weinig energie binnen te krijgen overkomt de beste atleten. Tijdens zijn eerste poging in 2018 om de Elfstedentocht zwemmend te volbrengen moest Maarten van der Weijden na 55 uur opgeven en dat kwam voornamelijk omdat hij onvoldoende eten en drinken naar binnen wist te werken. Dit lukt de meeste wielrenners tijdens de Tour tegenwoordig meestal wel, met dank aan een uitgekiende voedingsstrategie en een slimme voedsel-app die ervoor zorgt dat de verbruikte energie tijdens het fietsen heel strak weer aangevuld wordt.

Het dagelijks energieverbruik tijdens de Tour ligt op ruim 7500 kilocalorieën, zo laat wetenschappelijk onderzoek zien. Renners in een grote wielerronde opereren daarmee op een niveau van lichamelijke activiteit dat bijna 4,5 keer hoger ligt dan hun rustmetabolisme (BMR). In vergelijking met andere sporten (voetbal: 2,2 x BMR; langeafstandlopen: 2,0 – 2,3 x BMR; alpinisme: 2,2 – 2,5 BMR; roeien: 2,8 x BMR) is het fietsen van een grote ronde daarmee een inspanning met een behoorlijk hoog energieverbruik.

Maar het kan nog hoger: bij deelnemers aan de Ironman op Hawaii bijvoorbeeld werd een energieverbruik van 9,4 keer het rustmetabolisme gemeten. Triatleten hebben echter wel het geluk dat ze deze zware inspanning niet weken aan één stuk hoeven te leveren. Dat moesten de twee mannen die in 1997 de Zuidpool over een afstand van 2300 kilometer wilden doorkruisen met elk een joekels zware slee (222 kilogram aan het begin van de trip) achter zich wél. De twee waren in totaal 95 dagen onderweg. Ze gingen diep en hun energieverbruik was navenant: tussen dag 20 en 30 werden waarden van zelfs meer dan zes keer hun rustmetabolisme gemeten.

Uiteindelijk viel tegen dit torenhoge energieverbruik niet op te eten. De twee verloren een kwart van hun lichaamsgewicht en moesten hun expeditie staken. Het laat zien dat er een grens is aan de hoeveelheid energie die mensen dag in dag uit kunnen verbruiken tijdens langdurige inspanning.

In de 25e aflevering praten Gerrit en Jurgen je bij over de energiepuzzel waar een atleet mee te maken krijgt wanneer hij wekenlang aan het rennen of fietsen is. Tijdens het vaste rondje ‘Zoomen met Vroemen’ horen zij van coach Guido Vroemen over de voedingsstrategie van zijn duur-atleten.

SHOWNOTES:

Het artikel van Jurgen waar het allemaal mee begon: “Energieslurpers op de fiets” (Website van Jurgen, Juli 2019) https://jurgenvanteeffelen.nl/energieslurpers-op-de-racefiets/

Het dieet van een Tour de France renner: https://www.cyclingweekly.com/news/racing/tour-de-france/this-is-what-you-have-to-eat-to-compete-in-the-tour-de-france-182775#YALxo7v3ig43gvvZ.99

Maarten van der Weijdens Elfstedentocht als medische casus: https://www.ntvg.nl/artikelen/slaperigheid-en-braken-bij-een-openwaterzwemmer

Science artikel uit 2019 waarin grens voor energieverbruik bij langdurige inspanning wordt afgeleid: https://advances.sciencemag.org/content/5/6/eaaw0341.full

Voorstel actieplan Rob Veer tegen eetstoornissen in de topsport: https://www.robveer.com/columns/2020/Hardlopen%20en%20verstoord%20eetgedrag%203.0.pdf

 

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

 

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

TWITTER: https://twitter.com/SlimmerPodcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Ketonen in het sportdieet: zinvol of onzin voor een betere sportprestatie?

Dit is de 24ste aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

Ketonen in het sportdieet: zinvol of onzin voor een betere sportprestatie?

INLEIDING:

Met de Tour de France voor de deur schotelt de Slimmer Presteren Podcast deze vrijdagochtend hun volgers een portie ketonen voor. Want nu het wielerpeloton weer serieus gaat koersen, komt ook het gebruik van ketonen om de hoek kijken.

Zijn ketonen inderdaad een superbrandstof voor wielrenners en moeten ze daarom snel op het menu van iedere duursporter komen te staan? Wat is het bewijs inmiddels?

Het was groot nieuws tijdens de Tour vorig jaar. Het halve peloton zat aan de ketonen en dat deden ze niet voor niets. De media hadden het al snel over een ‘wonderdrank’ want hoe anders konden de goede resultaten van bijvoorbeeld de Jumbo-Visma ploeg en Julian Alaphilippe verklaard worden?

Ploegleiders en renners zwakten de kracht van de ketonen echter flink af: mogelijk zorgden ze ervoor dat de aanwezige voorraad suikers tijdens het fietsen minder snel opraakte en daar kon een renner in de finale profijt van hebben. Maar stelden ze: heel duidelijk was het allemaal nog niet en er was behoefte aan meer onderzoek. Inmiddels een jaar later is het daarom de grote vraag: wat laten de nieuwste studies zien?

Los hiervan zal de gemiddelde amateursporter niet zo snel naar de ketonen in een flesje grijpen vanwege het forse prijskaartje dat eraan hangt. Gelukkig zijn er voor deze groep andere manieren om de hoeveelheid ketonen in het lichaam op te krikken. Tijdens een ketogeen dieet, waarbij de inname van koolhydraten drastisch beperkt wordt, gaat het lijf bijvoorbeeld zelf over tot de aanmaak van ketonen. Het is populair bij duursporters maar werkt het ook positief op hun prestatie?

Wat de nieuwste inzichten over ketonen en een ketogeen dieet zijn, hoor je in de 24e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast. Jurgen en Gerrit zetten de wetenschappelijke studies op een rij en tijdens het Zoomen met Vroemen horen zij van coach Guido Vroemen of ketonen ook al tot de dagelijkse kost van zijn atleten behoren.

 

SHOWNOTES:

Het artikel van Jurgen waar het allemaal mee begon: https://jurgenvanteeffelen.nl/zijn-ketonen-nuttig-voor-sporters/ (verschenen in Sportgericht, vakblad voor beweging, 2019)

 

Recent artikel dat Jurgen schreef naar aanleiding van nieuwe Leuvense studie naar ketonen: https://jurgenvanteeffelen.nl/placebo-wondermiddel-in-het-huidige-wielrennen/

 

Kritische kanttekeningen bij een ketogeen dieet voor duursporters: https://physoc.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1113/JP278928

 

Recente studie dat voordeel van koolhydraatrijk dieet ten opzichte van ketogeen dieet op de prestatie van topsnelwandelaars laat zien: https://www.podiumrunner.com/nutrition/high-carb-diet-trounces-low-carb-in-endurance-study/

 

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

 

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

TWITTER: https://twitter.com/SlimmerPodcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Game Changers: beter presteren op een vegetarisch dieet?

Dit is de 14e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

Game Changers: beter presteren op een vegetarisch dieet?

INLEIDING:

In de Netflix-documentaire ‘the Game Changers’ zweren allerlei topatleten bij een vegetarisch of zelfs veganistisch dieet. Volgens de makers is het een hardnekkige mythe dat sporters vlees nodig hebben voor hun prestaties en herstel. Atleten zouden zelfs veel beter gedijen op een plantaardig dieet. Kan een atleet zijn stukje vlees inderdaad beter links laten liggen?

 

SHOWNOTES:

Het artikel van Jurgen waar het allemaal mee begon: “Game changers, voer voor discussie” gepubliceerd in Sportgericht, vakblad voor bewegingswetenschappers (Februari 2020). https://jurgenvanteeffelen.nl/the-game-changers-voer-voor-discussie/

De Netflix-documentaire ‘the Game Changers’: https://www.netflix.com/nl/title/81157840

 

De kritische kanttekeningen die sportvoedingsprofessor Asker Jeukendrup bij de documentaire plaatst: https://www.mysportscience.com/single-post/2019/11/06/Is-game-changers-game-changing-or-is-it-sensationalism

 

Aflevering 5 van de Slimmer Presteren Podcast met Jacomina Eijkelboom over haar ultra triathlon TransAmTri: https://slimmer-presteren-podcast.nl/afleveringen/05-transamtri-het-amerika-avontuur-van-jacomina-eijkelboom-thinkbig/

 

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

TWITTER: https://twitter.com/SlimmerPodcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

 

Een bakkie koffie: de ideale doping voor sporters?

Dit is de 12e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

Een bakkie koffie: de ideale doping voor sporters?

INLEIDING:

Tot 2004 stond cafeïne nog op de dopinglijst, inmiddels wordt het pepmiddel gewoon gedoogd in sportwedstrijden. Maar een atleet kan pech hebben: een kop koffie drukt niet bij iedereen direct de turboknop in. Wat is het geheim?

SHOWNOTES:

Het artikel van Jurgen waar het allemaal mee begon: ‘Bakkie doping in de koers’, verschenen in het Wielrenblad (nummer 3, 2019): https://jurgenvanteeffelen.nl/bakkie-doping-koffie-in-de-koers/

 

Kritische kanttekeningen van wetenschappers bij de Leidse epo studie: https://www.scientias.nl/epo-effect-wielersport/

 

Het idee van sportbeleidswetenschapper Roger Pielke Jr. om middelen die een kleiner prestatie-bevorderend effect dan cafeïne hebben van de dopinglijst af te halen: https://www.trouw.nl/nieuws/meer-regels-winnen-de-strijd-tegen-doping-niet~b4aca2a3/

 

‘The edge’, het boek dat Roger Pielke schreef over vals spel en corruptie in de sport: https://www.bol.com/nl/f/the-edge/9200000054933077/

 

Overzicht van alle wetenschappelijk studies naar het effect van cafeïne op de sportprestatie: https://adamvirgile.com/2019/09/17/wake-up-and-smell-the-coffee-caffeine-supplementation-and-exercise-performance-an-umbrella-review-of-21-published-meta-analyses-2/

 

Canadese studie die laat zien dat de werking van cafeïne op de fietsprestatie afhangt van het genenpakket: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29509641

 

De rol van genen in de afbraak van caffeïne: https://www.scientias.nl/verslaafd-aan-koffie-het-zit-in-de-genen/

 

Waarom een atleet niet klakkeloos de huidige richtlijnen voor cafeïne-inname tijdens inspanning moet volgen: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28853006

 

Engelse studie die suggereert dat het cafeïne-effect ook berust op ‘geloof’, placebo dus: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17146324

 

Endure, het boek dat Alex Hutchinson schreef over de verfijnde wisselwerking tussen het brein en de spieren tijdens het sporten: https://www.bol.com/nl/p/endure/9200000078377122/?s2a=#productTitle

 

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

TWITTER: https://twitter.com/SlimmerPodcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen