Categorieën
Interview met gast Seizoen 4 Wielrennen

77. ‘Special Guest’ Teun van Erp: wetenschapper in het wielerpeloton

Home » Wielrennen

Dit is de 77e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over ‘‘Special Guest’ Teun van Erp: wetenschapper in het wielerpeloton’.

Meten is weten: wetenschappelijke kennis is de laatste jaren niet meer weg te denken uit het moderne professionele wielrennen. Teun van Erp stond als een van de eersten aan de wieg van deze revolutie en recent nog maakte hij een droomtransfer naar het team van Ineos Grenadiers. Hoe zorgt hij ervoor dat wielrenners slimmer kunnen presteren?

Teun van Erp is ervaren wetenschapper in het professionele wielrennen

Menig beginnend bewegingswetenschapper zal jaloers op Teun van Erp zijn. Want waar zij met muizen op een looprad moeten aanklooien of ongetrainde studenten dienen aan te sporen om voluit op een fietsergometer te trappen, kon Van Erp in zijn eerste onderzoeksbaan beschikken over proefkonijnen die buitengewoon getalenteerd, intrinsiek gemotiveerd én superfit waren.

Van Erp raakte na zijn afstuderen in 2012 namelijk verbonden aan de Skil-Shimanoploeg (later: team Argos-Shimano, Giant-Shimano, Giant-Alpecin en Sunweb), die tegenwoordig als team DSM meedoet aan de UCI World Tour van het profwielrennen.

Doping maakt plaats voor de vermogensmeter in het wielerpeloton

Het was de tijd waarin doping plaats maakte voor innovatie en wetenschappelijk kennis in de wielersport. De vermogensmeter werd de gouden standaard om de progressie van een wielrenner te meten en de trainingsopbouw haarfijn op af te stemmen. Het leverde een berg aan onderzoeksdata op waarin Teun van Erp vrijelijk mocht graven, analyses op loslaten en over publiceren.

Teun van Erp had beroemde top-wielrenners als studie objecten

Dat deed hij dan ook: Van Erp schreef wetenschappelijke artikelen over de uitzonderlijke klimkwaliteiten van Tom Dumoulin en sprinteigenschappen van Marcel Kittel.

Hij schreef over de fysieke eisen die aan hedendaagse profwielrenners wordt gesteld. En hoe aan de hand van data de toppers van de knechten te kunnen onderscheiden. En hij schreef over de ongelijke fysieke belasting van een vrouwenkoers ten opzichte van die van de mannen. 

Droom transfer naar Team INEOS Grenadiers

Recent werd Van Erp ingelijfd door het team van INEOS, dé grondleggers van op wetenschap en innovatie gebaseerde ‘marginal gains’ in de wielersport.

Genoeg reden voor Gerrit en Jurgen om Teun van Erp als Special Guest uit te nodigen in de 77e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast.  

Video over ‘Special Guest’ Teun van Erp: wetenschapper in het wielerpeloton

Categorieën
Seizoen 3 Wielrennen

60. Winst met wind: de perfecte stroomlijn op de fiets

Home » Wielrennen

Dit is de 60e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over ‘Aerodynamica en winst met wind: de perfecte stroomlijn op de fiets’.

Dat aerodynamica een belangrijke rol speelt op de fiets laat de historie van het wielrennen zien. Wat zijn de belangrijkste inzichten die de wetenschap hierbij heeft gebracht? En is het dus zinvol voor een recreant om een prijzige aerofiets aan te schaffen? Aan de hand van opmerkelijke vernieuwingen in de geschiedenis van het wielrennen duikt aflevering 60 van de Slimmer Presteren Podcast in de wondere wereld van luchtstromen op de fiets.

Aerodynamica in het fietsen

Wie in het Wageningse huis waar Jan-Willem van Schip en Taco van der Hoorn wonen een bezoekje aan het toilet brengt, komt daar een krantenknipsel tegen over een zonderlinge Schotse wielrenner. Zijn naam: Graeme Obree, fietsenmaker van beroep en in 1993 out of the blue houder van het werelduurrecord op de fiets. Ook in de woonkamer hangt een foto van de Schot aan de muur.

Waarom Obree en niet pak hem beet Joop Zoetemelk hét grote voorbeeld voor de twee Nederlandse renners is, heeft alles te maken met de baanbrekende aerodynamische inzichten die de Schot destijds in het wielrennen introduceerde. Zonder tekeningen, maar met een blauwdruk van de perfecte fiets in zijn hoofd werkte Obree maandenlang iedere zaterdag aan zijn recordfiets. Voor het frame vervormde hij Japanse buizen waarvan BMX-fietsen werden gefabriceerd en ontwierp een speciaal stuur, waar de Schot plat op lag om zo weinig mogelijk hinder van de luchtweerstand te hebben.

Deze onorthodoxe houding had Obree afgekeken van de houding die skiërs tijdens de afdaling aannamen. Om de trapas bevestigde hij een kogellager die hij uit een afgedankte wasmachine sloopte en om gewicht te besparen gebruikte Obree een enkelzijdige vork aan de rechterzijde van het voorwiel. De wielen bevatten elk drie brede carbonfiber spaken en het vijf jaar oude zadel monteerde hij loodrecht boven het trapstel.

Wereldduurrecord dankzij aerodynamica

Obree reed er knetterhard op. Op 17 juli 1993 verbrak de Schot in het Vikingskipet van Hamar het werelduurrecord dat Francesco Moser negen jaar eerder in Mexico van Eddy Merckx had afgepakt. De prestatie van Obree wordt gezien als het ultieme voorbeeld dat juiste kennis van aerodynamica het verschil kan maken in de wielersport.

Hoe deze kennis over aerodynamica anno nu wordt vergaard en slim door jou op de fiets kan worden toegepast bespreken Gerrit, Jurgen en Guido in de 60e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast.

Video over Winst met wind: de perfecte stroomlijn op de fiets

Categorieën
Innovaties Seizoen 2 Wielrennen

38. Sprinter, allrounder of puncheur: wat voor wielrenner ben jij? Check je Power Speed Profile!

Home » Wielrennen

Dit is de 38ste aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over ‘Sprinter, allrounder of puncheur: wat voor wielrenner ben jij? Check je Power Speed Profile!’.

Wielrennen is veel meer dan een stukje hard kunnen trappen. De koers is grillig: er zijn demarrages, soms gaat het steil bergop en op het eind wacht altijd een stevige sprint. Een renner moet daarom van alle markten thuis zijn. Hoe kom je erachter waar jij goed in bent en hoe train je je zwakke plekken? Aflevering 38 van de Slimmer Presteren Podcast verdiept zich in het vermogensprofiel, ofwel Power Speed Profile.

Het belang van spiersamenstelling

Het menselijke lichaam is niet toegerust om zomaar altijd zo snel mogelijk op een fiets vooruit te komen. Én meedoen in een eindsprint én als een Colombiaans berggeitje de flanken van een Alpenreus opfietsen, dat gaat niet samen.

Dit heeft vooral te maken met de samenstelling van je spieren: heb je veel witte spiervezels, dan bezit je de machinerie om in korte tijd veel kracht te leveren; bezit je juist veelal rode spiervezels, dan kun je een inspanning juist lang volhouden maar ben je niet zo explosief.

Een puncheur zoals Mathieu van der Poel moet het juist van beide type spiervezels hebben. Een uitgekiende mix van wit en rood dus, van kracht en van duur, van anaeroob (zonder zuurstof energie uit suikers kunnen genereren) en van aeroob metabolisme (energie vrijmaken uit de suiker- en vetverbranding mét zuurstof).

Hoe krijg je zo’n optimale spiervezelmix?

Een puncheur ben je echter niet zomaar. Het helpt sowieso om het goede genenpakket te hebben want de hoeveelheid wit en rood in je spieren ligt grotendeels bij de geboorte al vast. Vervolgens moeten de vezels goed reageren op de aangeboden trainingsprikkels en in de loop van de tijd steeds sterker en beter worden.

Ook hier speelt erfelijkheid een rol. Studies bij tweelingen en families laten zien dat na een trainingsprogramma de toename in kracht of in maximale zuurstofopname veel meer uiteenloopt tussen mensen met een verschillende genetische achtergrond dan tussen naaste gezinsleden.

Voor de Slimmer Presteren Podcast wil Jurgen erachter komen wat voor type renner hij is. Een spierbiopt zou hierbij helpen maar hij kiest liever voor een benadering waar geen dikke naalden aan te pas komen. Jurgen gaat een vermogensmeter lenen bij coach Guido Vroemen, die hem vervolgens helpt om zijn zogeheten Power Speed Profile (ontwikkeld door Marco van Bon en Guido) op te stellen. Wat daar uit is gekomen en hoe zo’n profiel een renner helpt om effectiever te trainen hoor je in de 38e aflevering van de podcast.

Video over Sprinter, allrounder of puncheur: wat voor wielrenner ben jij? Check je Power Speed Profile!

Categorieën
Innovaties Seizoen 2 Wielrennen

30. Innovaties in het wielrennen: zijn ze allemaal zo nuttig?

Home » Wielrennen

Dit is de 30ste aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over ‘Innovaties in het wielrennen: zijn ze allemaal zo nuttig?’.

De Tour en het WK zijn net voorbij en nu zitten we alweer midden in de Giro en de ‘voorjaarsklassiekers’. Het is eindelijk weer koers! Opvallend is dat het peloton ieder jaar weer een stukje harder lijkt te gaan. In hoeverre hebben innovaties als windtunnels, voedingsapps, hoogtestages en ketonen hieraan bijgedragen? En wat heeft de amateurfietser eigenlijk aan al die nieuwe ontwikkelingen in de wielersport? Je hoort het in de 30e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast.

Het begin van innovaties in het wielrennen

Toen Primoz Roglic op 19 september 2020 ontredderd op de top van La Planche des Belles Filles neerzeeg vanwege het verlies van de gele trui aan zijn landgenoot Tadej Pogacar, gingen onherroepelijk de herinneringen van veel wielerliefhebbers terug naar 23 juli 1989. Even hulpeloos als Roglic ruim dertig jaar later lag die dag Laurent Fignon, de Fransman met de kenmerkende studentenbril en blonde paardenstaart, uitgeput op het asfalt van de Champs-Élysées. Weg was de gele trui en de Tourwinst: Fignon had 8 seconden te lang over de afsluitende tijdrit van Versailles naar hartje Parijs gedaan.

Greg Lemond nam in 1989 de hoogste trede van het Tourpodium in. Waar de Amerikaan op de afsluitende dag zijn ‘buitenaardse’ snelheid van gemiddeld 54 en een halve kilometer per uur vandaan had getoverd, was toen nog grotendeels gissen. Dat is tegenwoordig wel anders. Een goede stroomlijn op de fiets tijdens een tijdrit is een basisvoorwaarde voor een renner die hoog wil eindigen in het klassement. Het revolutionaire triatlonstuur en de Calimero-helm waar Lemond destijds mee op de proppen kwam, bleken dan ook blijvende innovaties in de wielersport. Om kleine procentjes winst te halen, laten ploegen tegenwoordig hun fietsen, helmen en kleding doormeten in de windtunnel waar ook de renners zelf opgevouwen op hun tijdritfiets de koude luchtstromen moeten doorstaan.

En aerodynamica is nog maar één aspect waar een wielerteam veel aandacht, tijd en geld aan besteed. Uitgekiende trainingsschema’s, gebalanceerde voedingsstrategieën al dan niet met ketonen op het menu, trainingskampen in de bergen: het heeft er alle schijn van dat wetenschappelijke kennis op alle fronten toegepast wordt in het moderne wielrennen. Maar is dit ook zo en wat is het bewijs dat deze innovaties de fietsprestatie echt helpen?

In de 30e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast nemen Gerrit en Jurgen de vernieuwingen en innovaties in het wielrennen van de laatste jaren onder de loep en tijdens het ‘Zoomen met Vroemen’ horen zij coach Guido Vroemen uit over de laatste foefjes op het gebied van de aerodynamica.

Video over Innovaties in het wielrennen: zijn ze allemaal zo nuttig?