Het grijze gebied van de medische attesten: wat is de rol van de sportarts?

Dit is de 46e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. De vierde van hun serie “Doping Specials”. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het met sportarts Guido Vroemen over:

Het grijze gebied van de medische attesten: wat is de rol van de sportarts?

INLEIDING:

Sommige atleten hebben geneesmiddelen nodig om te kunnen functioneren. Met een goedgekeurde dispensatie van de dopingautoriteiten mogen zij middelen die op de dopinglijst staan, gewoon gebruiken. Maar het verleden in de sport laat zien dat misbruik op de loer ligt. Is een atleet die medicijnen nodig heeft eigenlijk wel geschikt om topsport te bedrijven?

De Slimmer Presteren Podcast gaat hierover in de 46e aflevering (tevens de vierde van de ‘Doping Specials’) in gesprek met sportarts en topcoach Guido Vroemen.

Stiekem aan de doping met een briefje van de dokter?

Waren die geniepige atleten toch weer op slinkse wijze aan hun doping gekomen. Het was de eerste reactie van een aantal sportfans toen de Russische hackersgroep Fancy Bears een paar jaar geleden medische informatie uit de database van het wereldantidopingagentschap WADA had gevist.

Want wat bleek: er waren atleten die toestemming hadden om hun sport te beoefenen mét middelen die op de dopinglijst stonden. En het waren niet de minste sporters die dit deden: onder andere Serena Williams, Chris Froome, Simone Biles en Bradley Wiggins kwamen in de gehackte documenten als ‘patient’ naar voren.

Zij hadden allen een zogeheten Therapeutic Use Exemption (TUE, een medisch attest) gekregen van de dopingautoriteiten. Een goedkeuring om een ‘verboden middel’ te nemen dus. En die goedkeuring was er gekomen op inspraak van een of meerdere artsen, die beoordeeld hadden dat de atleten zonder het betreffende middel dusdanig beperkt werden bij het leveren van hun sportprestatie dat dispensatie noodzakelijk was.

Of moet iemand met een medische kwaal ook de top kunnen bereiken?

Het is ergens wel logisch want net als ‘gewone’ leken kunnen ook topsporters een ziekte of beperking onder de leden hebben of krijgen. Denk aan diabetes, astma of ADHD. Alleen, was het niet opvallend dat die ene wielrenner precies op het juiste moment in het seizoen een attest voor een corticosteroide had gekregen?

En hoe kan het toch dat zoveel schaatsers medicijnen voor hun ademhaling en longen nodig hebben?

Hoe moeilijk is het eigenlijk om zo’n attest te krijgen wanneer je als atleet een beperking hebt?

En hoe gemakkelijk is het om zo’n attest te krijgen wanneer je eigenlijk helemaal geen beperking hebt?

We vragen het in deze 46e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast aan ‘onze eigen’ sportarts en topcoach Guido Vroemen.

 

SHOWNOTES:

Gebruik van astma-middelen in het Nederlandse schaatsen: https://www.sportknowhowxl.nl/nieuws-en-achtergronden/column-xl/item/118046/

Misbruik van cortisonen in het wielrennen: https://jurgenvanteeffelen.nl/glucocorticoiden-in-het-wielerpeloton/

Het aantal toegekende dispensaties voor gebruik van een geneesmiddel dat op de dopinglijst staat in Nederland: https://jaarverslag.dopingautoriteit.nl/2019/nl/medische-dispensaties

 

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

 

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

TWITTER: https://twitter.com/SlimmerPodcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

De dopinglijst en de knelpunten van het huidige anti-dopingbeleid

Dit is de 44e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. De tweede van hun serie “Doping Specials”. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het met dopingexpert Douwe de Boer over:

De dopinglijst en de knelpunten van het huidige anti-dopingbeleid

INLEIDING:

De dopinglijst kent meer dan 300 middelen. Of je van allemaal harder gaat lopen of fietsen, is onzeker maar ze moeten wel netjes opgespoord worden in het lab. Kan de lijst niet korter en zijn de analyses goed genoeg? In deze aflevering van de ‘Doping Specials’ laat dopingexpert Douwe de Boer zijn licht schijnen op het huidige antidopingbeleid.

Werkt EPO eigenlijk wel als doping?

‘Wat? Heb ik dan een middel genomen waar ik helemaal niet harder van ging fietsen?’ Menig dopingzondaar zal vertwijfeld op het nieuws van de ‘Leidse epo studie’ van een paar jaar geleden hebben gereageerd. De onderzoekers hadden volgens de gouden standaard waarop geneesmiddelen worden getest, ook naar het effect van erytropoëtine (epo in de volksmond) gekeken. Wat bleek: de proefpersonen gingen na een epo kuur helemaal niet sneller de Mont Ventoux op.

Nu waren er wel wat kanttekeningen bij het experiment te plaatsen -met name de beperking dat er geen topwielrenners aan meededen- maar de resultaten bevestigden wel het vermoeden dat al langer in de academische wereld bestond: veel middelen die op de dopinglijst staan, zijn mogelijk helemaal niet prestatiebevorderend.

 

Wat staat er op de dopinglijst en waarom?

Nu is dit niet het enige criterium dat het wereldantidopingagentschap WADA hanteert voor ‘de lijst’ maar het geeft wel te denken wanneer een atleet betrapt wordt op een minuscule hoeveelheid van een stof waar hij voor zijn sportprestatie helemaal niks aan heeft gehad. Daarnaast: omdat de lijst geen onderscheid maakt tussen verschillende sporten, begaat een schaker die positief getest wordt op een spierversterkend middel eenzelfde dopingovertreding als een rugbyer.

 

In aflevering 44 van de Slimmer Presteren Podcast schuift dopingexpert Douwe de Boer aan. Met hem nemen Gerrit en Jurgen de dopinglijst onder de loep. Waarom is de lijst zoals hij is en hoe goed kunnen de middelen eigenlijk opgespoord worden?

 

SHOWNOTES:

De Leidse epo studie: https://jurgenvanteeffelen.nl/epo-effecten-in-profwielrenners-louter-suggestie/

 

De zaak Contador: https://jurgenvanteeffelen.nl/contador-kon-ik-goed-gebruiken-om-het-probleem-van-besmet-vlees-aan-te-kaarten/

 

Hoort meldonium wel op de dopinglijst thuis?: https://jurgenvanteeffelen.nl/meldonium-schimmig-stofje-of-wondermiddel/

 

Leidse review over het gebrek aan wetenschappelijk bewijs voor een prestatiebevorderend effect van de meerderheid van de middelen op de dopinglijst: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30411235/

 

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

 

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

TWITTER: https://twitter.com/SlimmerPodcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Slimmer presteren volgens succescoach Louis Delahaije

Dit is de 40ste aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

Slimmer presteren volgens succescoach Louis Delahaije

INLEIDING:

Hij is de stille kracht achter vele Nederlandse wielersuccessen. Want Louis Delahaije is niet alleen de huidige coach van Annemiek van Vleuten en Marianne Vos, al eerder was hij als trainer en bewegingswetenschapper werkzaam bij de Rabo-Belkin-Lotto-Jumbo-Visma ploeg. Sinds een aantal jaar is Delahaije echter hoofdcoach bij de Nederlandse triatlonbond. Wat doet hij precies en lukt het hem om de triatlon op de Nederlandse sportkaart te zetten? Te gast in aflevering 40 van de Slimmer Presteren Podcast is Louis Delahaije.

Toen een jonge Louis Delahaije in 1985 een kijkje nam bij de halve triatlon van Stein besefte de sportieve Limburger die zich destijds nog vooral met hardlopen bezighield, dat hij ook aan zijn zwem- en wielervaardigheden moest werken. Het jaar erop stond Delahaije in een geleend brandweerpak aan de start van zijn eerste triatlon, een 1/3e in Eijsden.

De liefde voor deze sport is altijd gebleven. Want hoewel Louis Delahaije vooral bekend staat als wielertrainer, heeft hij inmiddels al ruim 15 jaar ervaring als coach in de triatlon erop zitten. Tussen 1995 en 2000 was de bewegingswetenschapper bondscoach in Nederland om vervolgens voor eenzelfde periode deze taak bij onze oosterburen voort te zetten.

Toen hij in 2014 gepolst werd om headcoach bij de Nederlandse triatlonbond te worden, hoefde Delahaije daarom niet lang te twijfelen. Hij bleef nog wel verbonden aan de Jumbo-Visma wielerploeg, maar toen hij zag dat het fundament voor een succesvol team gelegd was, nam hij daar vorig seizoen afscheid.

Delahaije wordt geroemd door zijn pupillen maar wat is eigenlijk zijn succesformule? Wat kenmerkt zijn trainingsfilosofie en waar haalt hij zijn wijsheid vandaan? Waarom maakt in zijn optiek een hoogtestage zo’n belangrijk onderdeel van de voorbereiding van een sporter uit?

In aflevering 40 van de Slimmer Presteren Podcast gaan Gerrit en Jurgen met hulp van vele luisteraarsvragen, waaronder die van Annemiek van Vleuten, op zoek naar het geheim van Louis Delahaije.

 

SHOWNOTES:

Interview van Annemiek van Vleuten met Louis Delahaije: https://www.knwu.nl/magazine/happy-cyclists-perform-better

Interview met Louis Delahaije in Transition: https://transition.nl/publicatie/coach-van-het-totaalplaatje/

Wetenschappelijke twijfels bij de hoogtestage: https://jurgenvanteeffelen.nl/wetenschappelijke-twijfels-bij-de-hoogtestage/

 

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

 

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

TWITTER: https://twitter.com/SlimmerPodcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Nieuwe hardloopschoenen: wat valt er nog te winnen? Met Wouter Hoogkamer

Dit is de 37ste aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

Nieuwe hardloopschoenen: wat valt er nog te winnen? Met Wouter Hoogkamer, de Nike +4% wetenschapper

INLEIDING:

Met de nieuwe generatie hardloopschoenen zette Nike de afgelopen jaren de marathonwereld totaal op zijn kop. Waar is nu nog de meeste winst te halen op de marathon? De Slimmer Presteren Podcast spreekt met Wouter Hoogkamer, de bewegingswetenschapper die als eerste de Vaporfly testte in het laboratorium. Hij heeft een primeur in deze aflevering!

Het is zes jaar terug dat Wouter Hoogkamer van zijn toenmalige begeleider Rodger Kram een paar witte sportschoenen in zijn handen gedrukt krijgt. Het is het prototype van het nieuwe schoeisel dat Nike in het kader van hun ambitieuze ‘sub 2 project’ heeft ontwikkeld. Zo op het eerste oog zijn het doodnormale sportschoenen, wit met een donkerblauwe swoosh, het kenmerkende Nike logo, aan de zijkant.

Alleen de zool, die is opvallend dik. Nike heeft Kram die, behalve dat hij aan het hoofd van het ‘Locomotion Lab’ van de universiteit van Colorado in Boulder staat, ook adviseur voor het Amerikaanse concern is, gevraagd om de schoen in zijn laboratorium te testen. Het lijkt Kram een mooie klus voor Hoogkamer die dat jaar als post-doc bij hem begonnen is. De Nederlander gaat ermee aan de slag.

Wanneer de studie twee jaar later, in het najaar van 2017, gepubliceerd wordt, geven de resultaten het langverwachte antwoord op de vraag die dan al een tijdje in de hardloopwereld gonst: wat is er zo speciaal aan de schoenen waar zoveel Nike lopers tegenwoordig hun successen op behalen?

Het podium van de Olympische marathon in Rio in 2016 was geheel gevuld met lopers met de nieuwe Nikes aan hun voeten en ook de recente winnaars van de grote marathons vallen op door hun schoeisel met die dikke zolen. Nike heeft de schoenen de naam Vaporfly gegeven en ze van kekke zomerse kleurtjes voorzien. Maar het zijn verder gewoon dezelfde schoenen die Hoogkamer heeft onderzocht.

Zijn resultaten geven aan dat de Nikes inderdaad baanbrekend zijn. Want waar in vorige studies toevoegingen aan schoenzolen hoogstens een marginaal energetische voordeel lieten zien, blijkt het zuurstofverbruik op de Vaporfly gemiddeld 4% lager te zijn ten opzichte van andere schoenen die in eerder onderzoek al als ‘zuinig’ uit de bus kwamen. Prompt wordt aan de naam Vaporfly ‘4%’ toegevoegd. Met dank aan Wouter Hoogkamer en collega’s.

In de 37e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast praten Gerrit en Jurgen met Hoogkamer over het geheim van de Nike schoenen en of andere fabrikanten inmiddels ook met baanbrekende vernieuwingen zijn gekomen. Hoe ziet volgens Hoogkamer de toekomst van het hardlopen eruit?

SHOWNOTES:

Hét artikel van Hoogkamer waardoor Nike het aandurfde om ‘4%’ op de Vaporfly te plakken: https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs40279-017-0811-2

 

Hoogkamers artikel uit 2017 waarin hij aangaf dat de twee uurs grens op de marathon toen al voor het grijpen lag: https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs40279-017-0708-0

 

Studie waaruit blijkt dat loopefficiëntie niet simpel op te pikken is uit iemands loopstijl: https://www.outsideonline.com/2417086/runners-efficiency-coaches-study

 

Verschil in pasfrequentie tussen onervaren en ervaren lopers: https://sportgericht.nl/site/assets/files/1177/sg3_deruiter.pdf

 

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

 

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

TWITTER: https://twitter.com/SlimmerPodcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast

Sporten na corona: kan dat zomaar?

Dit is de 33ste aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

Sporten na corona: kan dat zomaar?

INLEIDING:

Het COVID-19 virus tast niet alleen de luchtwegen en longen aan, maar kan ook je hersenen, hart en andere organen een opdoffer geven. Wanneer mag je eigenlijk weer sporten na een infectie en waar moet je dan rekening mee houden? We bespreken het in aflevering 33 van de Slimmer Presteren Podcast.

Voor de WK mountainbike begin oktober was Anne Terpstra, een pupil van Guido Vroemen, volop in het sportnieuws. Niet zozeer omdat ze kanshebster op een podiumplaats was, maar vooral omdat ze überhaupt aan de start verscheen. Terpstra had namelijk in maart het coronavirus opgelopen, tijdens een trainingskamp in Zuid-Afrika. De covid-infectie had duidelijk zijn weerslag op de conditie van Terpstra. Ze was snel buiten adem en had geen fut om te fietsen. En deze klachten hielden veel langer aan dan bij een normaal griepje, zoveel werd Terpstra en coach Vroemen ook snel duidelijk.

Het zijn verhalen die steeds vaker te horen zijn, niet alleen van een aantal topsporters maar meer nog van recreatieve atleten. Langdurige klachten na een corona-infectie, vooral vermoeidheid. Probeer dan maar eens in beweging te komen. ‘Long Covid’ is de term die wetenschappers eraan geven. Weken, nee maanden nog naweeën van het virus, waar het lichaam maar niet van af weet te komen. Ook wordt duidelijk dat het virus niet alleen de ademhalingswegen en longen als schuilplek opzoekt maar zich ook op andere plekken in het lichaam, zoals in de hersenen en het hart, nestelt. Is het dan eigenlijk wel verstandig om weer te gaan sporten?

Het is de centrale vraag in de 33e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast. We horen van een sportieve veertiger hoe het lijf na een corona-infectie zich verzet tegen elke vorm van inspanning en bellen met sportarts Kasper Janssen over de effecten van het virus op de hartspier en andere organen en wat je daar als sporter nou mee aan moet. Tijdens het wekelijkse ‘Zoomen met Vroemen’ horen we van coach en sportarts Guido Vroemen hoe hij ervoor wist te zorgen dat Anne Terpstra na een tijdje toch weer voluit op de mountainbike kon gaan.

SHOWNOTES:

Maximale zuurstofopname bij Zwitserse rekruten en effect corona hierop: https://www.eurosurveillance.org/content/10.2807/1560-7917.ES.2020.25.36.2001542

Sportgeneeskunde advies ‘Herstel fysieke fitheid na COVID-19’: https://www.sportgeneeskunde.com/files/bestanden/VSG/Sportgeneeskunde%20Advies%20Nazorg%20covid%20versie%201.0.pdf

Advies van de NL Sportcardiologen: https://link.springer.com/article/10.1007/s12471-020-01469-z 

 

—-

De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

 

Zie ook:

WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl

INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast

TWITTER: https://twitter.com/SlimmerPodcast

PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen

VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast